વધતી જતી મોંઘવારી અને નબળા ચલણ સામે ઝઝૂમી રહેલા તુર્કીએ ભારતીય ઘઉંના કન્સાઈનમેન્ટ સ્વીકારવાનો ઈન્કાર કરી દીધો છે. ફાયટોસેનિટરી ચિંતાઓને ટાંકીને તુર્કીએ આમ કર્યું છે. ફાયટોસેનિટરી એટલે છોડ સંબંધિત રોગ. S&P ગ્લોબલે આને લગતો અહેવાલ પ્રકાશિત કર્યો છે.
ઈસ્તાંબુલ સ્થિત એક વેપારીએ કહ્યું, ‘કૃષિ મંત્રાલયે ભારતીય ઘઉંના માલમાં રુબેલા રોગ શોધી કાઢ્યો છે, જેના કારણે તેને નકારી કાઢવામાં આવ્યો છે.’ હવે 56,877 મિલિયન ટન ઘઉંથી ભરેલું MV Ins Akdeniz જહાજ તુર્કીના ઈસ્કેન્ડરન બંદરેથી રવાના થયું છે અને જૂનના મધ્ય સુધીમાં ગુજરાતના કંડલા બંદરે પહોંચે તેવી અપેક્ષા છે.
તુર્કીએ હજુ સુધી કોઈ જવાબ આપ્યો નથી
તુર્કીના કૃષિ મંત્રાલયે માલના અસ્વીકાર અંગેના પ્રશ્નોના જવાબ આપવાનું બાકી છે. તુર્કીનું આ પગલું એવા સમયે આવ્યું છે જ્યારે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધે વિશ્વભરમાં ઘઉંના પુરવઠાને અસર કરી છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય ખરીદદારો ઘઉંનો પુરવઠો સુનિશ્ચિત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે.
તુર્કીના આ પગલાથી ભારતીય નિકાસકારોને થોડી મુશ્કેલી પડી શકે છે. કારણ કે ભારતીય ઘઉંનો શિપમેન્ટ આગામી થોડા દિવસોમાં ઇજિપ્ત સહિત વિવિધ દેશોમાં જવાનો છે. ભારતીય ઘઉંને નકારવાથી અન્ય દેશો તરફથી તેની ગુણવત્તા અંગે પણ સવાલો ઉભા થઈ શકે છે.
ભારતીય ફાયટોસેનિટરી મેઝર્સનું નિરીક્ષણ
ઇજિપ્તે લગભગ બે મહિના પહેલા ગુણવત્તાની તપાસ બાદ ઘઉંના સપ્લાયર તરીકે ભારતને મંજૂરી આપી હતી. ભારતીય ઘઉંની ગુણવત્તા ચકાસવા ઇજિપ્તનું એક પ્રતિનિધિમંડળ ભારત આવ્યું હતું. આ પ્રતિનિધિ મંડળે મધ્યપ્રદેશ, પંજાબ અને મહારાષ્ટ્રનો પ્રવાસ કર્યો હતો. પ્રતિનિધિ મંડળે ઘઉંના સેમ્પલની તપાસ કરી હતી. ભારતીય ફાયટોસેનિટરી પગલાંનું પણ નિરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું.
ભારતમાં ઇજિપ્તના રાજદૂત વાલ મોહમ્મદ અવદ હમીદ પણ ટીમની સાથે હતા. ભારત વિશ્વમાં ઘઉંનો બીજો સૌથી મોટો ઉત્પાદક દેશ છે, પરંતુ તે ઘઉંની ઓછી નિકાસ કરે છે. રશિયા વિશ્વનો સૌથી મોટો ઘઉંનો નિકાસકાર છે. ઘઉંની નિકાસમાં યુક્રેન છઠ્ઠા નંબર પર છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધના કારણે વૈશ્વિક બજારમાં ઘઉંની ઉપલબ્ધતા ઘટી છે.
ભારતે ઘઉંની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો છે
ઘઉંની વધતી જતી સ્થાનિક કિંમતોને રોકવા માટે ભારતે 13 મેના રોજ ઘઉંની નિકાસ પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો. સરકારે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે 13 મે સુધી લેટર ઓફ ક્રેડિટ (LOC) મેળવનાર કંપનીઓ-ફર્મ નિકાસ કરી શકશે.
જો સરકારે નિકાસ પર પ્રતિબંધ ન મૂક્યો હોત તો 2006-07 જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકી હોત. તે સમયે ભારતે ઘઉંની આયાત કરવી પડતી હતી, તે પણ લગભગ દોઢ ગણી વધુ કિંમતે. જો સરકારે અટકાવ્યું ન હોત તો ભારતમાં ઘઉંના ભાવ પ્રતિ ક્વિન્ટલ રૂ. 3000 સુધી વધી શક્યા હોત, જે હવે રૂ. 2500 છે. ની નજીક છે.
તુર્કી હવે ઘઉં ક્યાંથી આયાત કરશે?
તુર્કીના એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ ભૂતકાળમાં રોઇટર્સને જણાવ્યું હતું કે તુર્કી કોરિડોર દ્વારા અનાજની આયાત કરવા માટે રશિયા અને યુક્રેન સાથે વાતચીત કરી રહ્યું છે. ફેબ્રુઆરીમાં રશિયાના આક્રમણ બાદ યુક્રેનના બ્લેક સી બંદરો બ્લોક કરી દેવામાં આવ્યા છે.
જેના કારણે 20 મિલિયન ટનથી વધુ અનાજ ત્યાંના સિલોસમાં ફસાઈ ગયું છે. જો કે, જો તુર્કીની રશિયા અને યુક્રેન સાથે ઘઉંની આયાત કરવાની વાતચીત નિષ્ફળ જાય તો ભારતીય ઘઉંને નકારવાનો તેનો નિર્ણય મોંઘો પડી શકે છે.
