પ્લાસ્ટિકના ટુકડાને જમીનમાં પ્રવેશતા 20 થી 500 વર્ષનો સમય લાગે છે. તે પર્યાવરણને જે નુકસાન પહોંચાડે છે તેમાંથી પૃથ્વીને પુનઃપ્રાપ્ત કરવું અત્યંત મુશ્કેલ છે. પરંતુ અમેરિકાની ટેક્સાસ યુનિવર્સિટીના વૈજ્ઞાનિકોએ આ સમસ્યાનો ઉકેલ શોધી કાઢ્યો છે. તેઓએ એક એન્ઝાઇમ બનાવ્યું છે જે માત્ર એક અઠવાડિયામાં પ્લાસ્ટિક ખાવાથી વિઘટન કરી શકે છે.
આ સંશોધન નેચર જર્નલમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું છે. આ એન્ઝાઇમ બનાવવા માટે વૈજ્ઞાનિકોએ મશીન લર્નિંગનો ઉપયોગ કર્યો હતો. એન્ઝાઇમ એ પ્રોટીનનો એક પ્રકાર છે, જે જૈવિક પ્રક્રિયાને વેગ આપવા માટે ઉત્પ્રેરક છે. સંશોધકોના જણાવ્યા અનુસાર, આ એન્ઝાઇમને પોલિઇથિલિન ટેરેફ્થાલેટ (PET) નામના પ્લાસ્ટિકને વિઘટન કરવા માટે ખાસ ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું છે. વિશ્વના 12% કચરા માટે PET જવાબદાર છે.
‘વર્જિન પ્લાસ્ટિક’ વિઘટિત PETમાંથી બનાવવામાં આવશે
વૈજ્ઞાનિકોના મતે આ એક અનોખું સંશોધન છે. નવા એન્ઝાઇમ માત્ર થોડા દિવસોમાં PETને વિઘટિત કરવામાં મદદ કરે છે એટલું જ નહીં, પરંતુ પ્રક્રિયા પહેલા જેવું જ પ્લાસ્ટિક પણ બનાવી શકે છે. પ્રોફેસર હેલ અલ્પરના જણાવ્યા અનુસાર, તેને ‘વર્જિન પ્લાસ્ટિક’ નામ આપવામાં આવ્યું છે. એટલે કે માટીમાં જોવા મળતા પ્લાસ્ટિકને તેના મૂળ સ્વરૂપમાં પરત લાવી શકાય છે.
જણાવી દઈએ કે વર્ષ 2005થી અત્યાર સુધી પ્લાસ્ટિકને ઝડપથી વિઘટિત કરવા માટે 19 એન્ઝાઇમ બનાવવામાં આવ્યા છે, પરંતુ આ એન્ઝાઇમ પોતાનામાં જ અનોખું છે. તે વિવિધ તાપમાન અને પરિસ્થિતિઓમાં પણ સમાન કાર્ય કરી શકે છે. તમામ ઉત્સેચકો પર્યાવરણમાં હાજર બેક્ટેરિયામાંથી કાઢવામાં આવે છે, જે પ્લાસ્ટિકમાં જ જોવા મળે છે.
પ્લાસ્ટિકનું પ્રદૂષણ ઘટશે
પ્રોફેસર અલ્પર કહે છે કે આ એન્ઝાઇમની મદદથી પહેલા પ્લાસ્ટિકની બોટલો અને કચરામાં હાજર કન્ટેનરને રિસાયકલ કરવામાં આવશે. આનાથી લાખો ટન પીઈટી પ્લાસ્ટિકનું વિઘટન કરી ફરીથી ઉપયોગમાં લઈ શકાય છે.
